Ngày 15-9-2026, những kết nối 2G cuối cùng theo lộ trình được chuyển sang các thế hệ công nghệ mới, khép lại một quá trình đã được các nhà mạng chuẩn bị trong nhiều năm. Và theo lộ trình, tới hết ngày 15-9-2026, Việt nam đã chính thức tắt sóng di động 2G trên cả nước (ngoại trừ dịch vụ phục vụ Quần đảo Trường Sa, Quần đảo Hoàng Sa và Nhà giàn DK).
Với Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT), công việc chuẩn bị tắt sóng 2G bắt đầu từ năm 2021 và bài toán không chỉ nằm ở việc nâng cấp mạng lưới, mà còn ở việc chuyển người dùng (thuê bao) sang công nghệ mới trước khi mạng 2G ngưng hoạt động.
2G nhường tần số cho 4G, 5G
2G được thương mại hóa trên thế giới từ năm 1991 và xuất hiện tại Việt Nam năm 1993. Trong hơn ba thập kỷ sau đó, công nghệ này gắn với giai đoạn điện thoại di động từ một dịch vụ còn mới mẻ trở thành phương tiện liên lạc phổ biến.
Nhưng nhu cầu của người dùng di động đã thay đổi rất xa so với thời kỳ của thoại và SMS. Video, mạng xã hội, thanh toán số, dịch vụ công trực tuyến cùng hàng loạt ứng dụng thời gian thực khiến lưu lượng dữ liệu ngày càng lớn. Trong khi đó, 4G đã trở thành nền tảng kết nối phổ biến và 5G đang tiếp tục được mở rộng.
Trong bối cảnh đó, duy trì một lớp mạng cũ không còn là cách sử dụng hiệu quả tài nguyên tần số. Việc dừng 2G cho phép các băng tần vốn dành cho GSM, trong đó có 900MHz và 1800MHz, được quy hoạch sử dụng cho các hệ thống thông tin di động hiện đại hơn. Đây cũng là một trong những lý do quan trọng của lộ trình tắt 2G được cơ quan quản lý đặt ra từ năm 2024.
Tuy nhiên, với các nhà mạng, tắt một hệ thống đã tồn tại hàng chục năm không đơn giản là ngắt những trạm phát sóng cuối cùng. 2G có lợi thế về vùng phủ rộng, trong khi một bộ phận khách hàng vẫn sử dụng thiết bị thế hệ cũ. Vì vậy, mạng thay thế phải đủ rộng và người dùng phải được chuyển đổi trước khi công nghệ cũ dừng hoạt động.
Từ năm 2021, VNPT từng bước nâng cấp, mở rộng và tối ưu mạng 4G, tập trung vào những nơi vùng phủ 4G còn hạn chế so với 2G, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo. Đến nay, vùng phủ 4G/5G của VNPT đạt trên 99% dân số, tốt hơn vùng phủ của 2G. Đây là một trong những điều kiện quan trọng để lớp mạng từng đảm nhiệm phần lớn nhu cầu liên lạc di động có thể rời khỏi hệ thống.
Bên cạnh việc mở rộng vùng phủ 4G/5G, VNPT cũng chuyển đổi thuê bao, thiết bị và tắt dần 2G tại những khu vực đã đủ điều kiện để từng bước hoàn thành việc tắt sóng 2G theo lộ trình.
Chuyển người dùng lên mạng mới trước khi tắt mạng cũ
Hạ tầng mới giải quyết một phần của bài toán, phần còn lại nằm ở thiết bị trên tay người sử dụng.
Với những người đã sử dụng smartphone hỗ trợ 4G/5G, việc tắt sóng 2G không gây ảnh hưởng gì. Nhưng với người cao tuổi, người có thu nhập thấp hoặc những khách hàng vẫn quen sử dụng điện thoại chỉ hỗ trợ 2G, việc dừng công nghệ cũ có thể tác động trực tiếp đến khả năng liên lạc.
Chính vì vậy, ngay khi có lộ trình dừng 2G, VNPT đã rà soát các thuê bao, thiết bị thuộc nhóm này để có phương án tiếp cận. Khách hàng được thông tin qua tin nhắn, cuộc gọi, mạng xã hội, hệ thống truyền thanh tại xã, phường và tư vấn trực tiếp. Cùng với việc thông báo là các giải pháp hỗ trợ chuyển đổi như trợ giá thiết bị, tặng máy cho hộ nghèo, đổi SIM, hỗ trợ data, gói cước ưu đãi và thúc đẩy sử dụng VoLTE.
Ở góc độ kỹ thuật, đây là một mắt xích quan trọng. Khi chuyển từ 2G lên 4G, việc bảo đảm thiết bị, SIM và dịch vụ thoại trên nền VoLTE sẵn sàng giúp người dùng tiếp tục thực hiện cuộc gọi mà không còn phụ thuộc vào lớp mạng 2G.
Quá trình chuyển đổi vì vậy được thực hiện theo từng chặng. VNPT đã hoàn thành chuyển đổi các thuê bao điện thoại 2G trước ngày 15-10-2024. Với M2M/IoT, những kết nối máy với máy vẫn sử dụng nền tảng 2G, lộ trình kéo dài thêm và hoàn thành trước ngày 15-9-2026.
VNPT cho biết: Đến nay, các thuê bao 2G của VNPT đã được chuyển đổi lên những công nghệ cao hơn. Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở việc hoàn thành một mốc kỹ thuật, mà ở cách quá trình này được thực hiện: chuyển người dùng và kết nối sang công nghệ mới trước khi công nghệ cũ rời mạng. Công nghệ có thể thay đổi, nhưng kết nối không dừng lại.
T.T.V.
Có tham khảo thông tin từ nguồn do VNPT cung cấp.